صفحه اقتصاد گزارش می دهد:
شکاف دستمزد و اجاره مسکن بیشتر شد / مستأجران درگیر جنگ اجاره مسکن!
افزایش ناگهانی قیمت ها، بازار اجاره مسکن را وارد بحران کرده است.مالکان برای جبران کاهش قدرت خرید خود اجارهها را بهطور چشمگیری افزایش دادهاند، و این موضوع فشار زیادی بر مستأجران وارد کرده است.کارشناسان هشدار میدهند که ادامه این روند میتواند مشکلات اجتماعی و اقتصادی بیشتری به همراه داشته باشد.
در شرایط اقتصادی فعلی تغییرات ناگهانی در قیمت ارز تاثیرات عمیقی بر بازار مسکن و بهویژه بازار اجاره مسکن در تهران گذاشته است.افزایش قیمت دلار و نوسانات ارزی فشار شدیدی به مستأجران وارد کرده و باعث شده مالکان بهمنظور جبران کاهش قدرت خرید خوداجارهها را بهطور چشمگیری افزایش دهند این وضعیت نهتنها چالشهای بزرگی برای مستأجران ایجاد کرده بلکه تاثیرات اجتماعی و اقتصادی گستردهای بر زندگی اقشار مختلف جامعه گذاشته است.
شوک ارزی و افزایش اجارهبها در تهران
افزایش ناگهانی قیمت دلار در یک ماه گذشته تأثیر مستقیمی بر بازار اجاره مسکن تهران گذاشته است. مالکان برای جبران کاهش قدرت خرید خود اجارهبها را بهشدت افزایش دادهاند. این تغییرات باعث شده تا مستاجران با چالشهایی در پیدا کردن واحدهای مسکونی مناسب مواجه شوند. بهویژه در مناطقی مانند خیابان خوش، بسیاری از مالکان تصمیم گرفتهاند بهجای دریافت پول رهن،اجاره ماهانه را بالا ببرند. این وضعیت بهویژه در تهران که ۵۱ درصد جمعیت آن اجارهنشین هستند،فشار زیادی بر مستأجران وارد کرده است. با اینکه آمارهای رسمی از کاهش تورم اجاره مسکن در ماههای اخیر حکایت دارند شوک ارزی در دی ماه باعث توقف این روند شده و فاصله میان آمارهای رسمی و واقعیتهای میدانی بازار اجاره بیشتر شده است.
قیمت اجاره مسکن در مناطق مختلف تهران
بازار اجاره مسکن در برخی محلههای تهران بهویژه مناطق شمالی، با افزایش قابلتوجهی در قیمتها روبهرو شده است.در محله سعادتآباد برای مثال،اجاره یک واحد ۱۳۵ متری با ودیعه ۱ میلیارد تومان و اجاره ماهانه ۴۵ میلیون تومان عرضه میشود.در سایر محلهها مانند بلوار کاج و بلوار دریا نیز شاهد افزایش شدید قیمتها بودهایم که برخی واحدها حتی با رهن کامل ۲ میلیارد تومان ارائه میشوند.این افزایش قیمتها در حالی است که مستأجران هنوز با مشکل یافتن واحدهایی متناسب با توان مالی خود مواجهاند.در صورت ادامه این روند احتمالا فاصله قیمتی میان محلههای مختلف تهران بیشتر خواهد شد و این مناطق به مناطقی خاصپسند و سرمایهای تبدیل میشوند.
تشدید شکاف میان دستمزد و هزینه مسکن
همزمان با تداوم روند افزایشی تورم در کشور قیمت اجارهبها در مناطق مختلف شهری نیز روزبهروز در حال افزایش است؛ موضوعی که به گفته آلبرت بغزیان کارشناس اقتصادی بیشترین فشار را بر کارگران و حقوقبگیران ثابت وارد کرده و این قشر را با چالش جدی در تأمین هزینههای مسکن مواجه ساخته است.
بغزیان با اشاره به افزایش سالانه دستمزدها تأکید میکند که این رشد حقوق همواره عقبتر از نرخ واقعی تورم حرکت میکند و در نتیجه کارگران قادر نیستند از پس هزینههای اجاره مسکن و سایر مخارج ضروری زندگی برآیند.به گفته او ادامه این روند باعث فقیرتر شدن تدریجی این اقشار میشود و این پرسش را مطرح میکند که اگر این شرایط ادامه یابد چه سرنوشتی در انتظار کارگران خواهد بود و چه راهکاری برای جلوگیری از له شدن آنها زیر فشار اقتصادی وجود دارد.
اجارهبها جلوتر از تورم؛فشار اصلی بر حقوقبگیران ثابت
این کارشناس اقتصادی معتقد است که پاسخ این پرسش تا حدی در خود مسئله نهفته است.او توضیح میدهد:وقتی تورم عمومی وجود دارد،رشد قیمت مسکن معمولاً از سایر کالاها جلوتر است.این اتفاق فقط مختص ایران نیست،در آمریکا یا امارات هم ممکن است تورم عمومی یک درصد باشد، اما قیمت مسکن ۲۰ درصد رشد کند.دلیل آن هم محدود بودن زمین استحتی اگر قیمت مصالح افزایش پیدا نکندخودد محدودیت زمین باعث افزایش قیمت مسکن میشود.
بغزیان با اشاره به اینکه نرخ تورم اعلامی یک عدد متوسط است میگوید:وقتی میگوییم تورم ۴۰ درصد است این میانگین کل سبد مصرفی است ممکن است در مواد غذایی حتی افزایش ۱۵۰ درصدی داشته باشیم اما در بخشهایی مثل بلیت اتوبوس چنین افزایشی رخ ندهداینها در کنار هم میانگین را میسازند.مسکن هم معمولا بالاتر از نرخ تورم رشد میکندهرچند در برخی سالهامانند سال گذشته خوراکیها رشد بیشتری داشتهاند.
او با تأکید بر اینکه اجارهبها معمولا جلوتر از قیمت مسکن رشد میکندمیافزاید:اجاره ماهیت خدماتی دارد و نمیتوان آن را احتکار کرد.کافی است به رشد دستمزد یک نظافتچی،کارگر خدماتی،مکانیک،نقاش یا سایر مشاغل خدماتی نگاه کنیم.این گروهها بهراحتی نرخ دستمزد خود را افزایش میدهند.
به گفته بغزیان در مقابل این گروههاکارمندان و کارگران رسمی قرار دارند که حقوقشان بر اساس قرارداد و مصوبات رسمی تعیین میشود و نهایتا به افزایشهایی در حدود ۲۰ درصد میرسد.او تصریح میکند:کاهش قدرت خریدی که در اثر تورم ایجاد شده،هیچوقت با رشد حقوق سال بعد بهطور کامل جبران نمیشود.
هشدار درباره مارپیچ دستمزد و تورم ؛ راهحل،نظارت بر قیمتهاست
این کارشناس اقتصادی درباره راهکارهای موجود میگوید:هیچ دولتی دستمزدها را به اندازه تورم افزایش نمیدهد،مگر در کشورهایی که تورم دو تا پنج درصدی دارند،مثل آلمان یا برخی کشورهای اروپایی.حتی در آن کشورها هم مردم بهراحتی صاحب مسکن نمیشوند، اما حداقل میتوانند اجاره پرداخت کنند.
بغزیان هشدار میدهد که افزایش دستمزدها متناسب با تورم در شرایط فعلی ایران میتواند کشور را واردمارپیچ دستمزدوتورم کند،چرخهای که در آن افزایش حقوق منجر به افزایش قیمتها میشود و دوباره تورم بالا میرود.به گفته او این یک دور باطل و خطرناک است.
وی راهحل اصلی در شرایط ایران را نظارت جدی بر قیمتها میداند و میگوید:در شرایط تحریم،انحصار و احتکار وجود دارد و نظارت مؤثری هم اعمال نمیشود.نتیجهاش این است که قیمت لوبیا چیتی به ۳۰۰ هزار تومان میرسد یا کالاهایی که با ارز ۲۸ هزار و ۵۰۰ تومان وارد شدهاند،در بازار آزاد با قیمتهای بسیار بالاتر فروخته میشوند.
به اعتقاد این کارشناس اقتصادی،پرداخت یارانه یا کالابرگ تنها بخشی از مشکل را جبران میکند و خود منجر به رهاسازی قیمتها میشود.او توضیح میدهد:در برخی کالاها مثل پوشاک،امکان استفاده چندباره وجود دارد،اما در اجاره مسکن یا کالاهای اساسی،جانشین مناسبی وجود ندارد.شما نمیتوانید اجاره ندهید یا مصرف آن را حذف کنید.
مسکن کالایی کمکشش است،حتی با مهاجرت هم هزینهها کاهش نمییابد
بغزیان با اشاره به کمکشش بودن بازار اجاره میگوید:حتی اگر مستأجر به محله پایینتر،شهر دیگر یا خانه کوچکتر برود،باز هم با رشد قیمتها مواجه است.به همین دلیل دولت مدتی وارد موضوع تعیین سقف اجاره شد،اما تعیین افزایش ۹ یا ۱۰ درصدی و ثبت اطلاعات در سامانهها،به دلیل نبود نظارت قوی، به نتیجه نرسید.
او تأکید میکند که اقشار حقوقبگیر ثابتبهویژه کارگران کارخانهها و کارمندان قدرت چانهزنی ندارنددر حالی که برخی مشاغل آزاد میتوانند نرخ خدمات خود را افزایش دهند.
به گفته آلبرت بغزیان، همین مسئله باعث فشار مضاعف بر اقشار ضعیفتر شده است.
این کارشناس اقتصادی درباره تغییر الگوی سکونت مردم میگوید:رفتن به سمت متراژهای کوچکتر همین حالا هم اتفاق افتاده است.مردم به محلههای پایینترشهرهای دیگریاخانههای کوچکتر مهاجرت میکنندپدیدهای که میتوان آن را مهاجرت معکوس نامید.
بغزیان نتیجه این روند را کاهش رفاه عمومی میداند و میگوید:طبقات بالاتر به خانههای بزرگتر میروند و طبقات متوسط و پایین مجبور به کوچکسازی میشوند.این واقعیتی است که در زیر پوست شهر در حال رخ دادن است و دادهها هم آن را تأیید میکنند.
او در پایان با اشاره به چشمانداز سال آینده هشدار میدهد:در بهار و تابستان سال آینده احتمال موج جابهجایی و حتی بیخانمانی در کلانشهرها وجود دارد.قدرت چانهزنی مستاجران کاهش یافته برخی مالکان واحدهای خود را خالی نگه میدارند، قیمت مصالح ساختمانی بالا رفته و فشار نهایی به بازار اجاره منتقل میشود.
به گفته بغزیان، با توجه به تورم ۴۰ درصدی اعلامشده،آنچه در عمل رخ خواهد دادعددی بالاتر است و سهم اجاره مسکن از هزینه خانوار بیش از گذشته افزایش خواهد یافت.
نظر شما