آلبرت بغزیان در گفتوگو با «صفحه اقتصاد» التهاب بازار ارز و طلا را بررسی کرد:
بازی با قیمت دلار و طلا؛ چرا آرامش به بازار برنمی گردد؟
نوسانات پیدرپی بازار ارز و طلا، بار دیگر نگرانیها درباره آینده اقتصاد و معیشت خانوارها را افزایش داده است؛ بازاری که هر موج افزایشی آن، تنها به تغییر قیمت دلار و سکه محدود نمیشود، بلکه آثار خود را بهسرعت در قیمت کالاها، هزینههای تولید و قدرت خرید مردم نشان میدهد. در این میان، اگرچه فعالیتهای سوداگرانه و معاملات غیرشفاف در تشدید التهاب بازار بیتأثیر نیستند، اما نمیتوان ریشه بیثباتی را صرفاً در رفتار دلالان جستوجو کرد. تورم مزمن، رشد نقدینگی، کسری بودجه، محدودیتهای ارزی و نبود چشمانداز روشن اقتصادی، از جمله عواملی هستند که بازار را در معرض نوسانات مستمر قرار دادهاند.
صفحه اقتصاد - آلبرت بغزیان، تحلیلگر اقتصادی، در گفتوگو با «صفحه اقتصاد» با بررسی دلایل نابسامانی بازار ارز و طلا، تأکید کرد که برخوردهای مقطعی و دستوری نمیتوانند جایگزین اصلاحات ساختاری شوند. به گفته او، تا زمانی که ریشههای بیثباتی اقتصادی برطرف نشود، نمیتوان انتظار بازگشت آرامش پایدار به بازار را داشت؛ چراکه در نهایت این خانوارها و بهویژه اقشار کمدرآمد هستند که هزینه نوسانات اقتصادی را میپردازند.گفت و گو با او را می خوانید:
علت اصلی نابسامانی و نوسانات شدید در بازار ارز و طلا چیست؟
نابسامانی بازار ارز و طلا معمولاً حاصل مجموعهای از عوامل اقتصادی و روانی است. تورم، کسری بودجه، رشد نقدینگی، محدودیتهای ارزی، انتظارات تورمی و نااطمینانیهای سیاسی و اقتصادی، همگی در شکلگیری این وضعیت نقش دارند. در کنار این عوامل، رفتارهای هیجانی و فعالیتهای سوداگرانه نیز میتوانند به تشدید نوسانات دامن بزنند.بنابراین، برای ساماندهی بازار باید به جای تمرکز بر اقدامات مقطعی، ریشههای اصلی بیثباتی را شناسایی و برای رفع آنها برنامهریزی کرد.
افزایش قیمت ارز و طلا چه تأثیری بر زندگی و معیشت مردم میگذارد؟
نخستین و مهمترین پیامد افزایش نرخ ارز و طلا، کاهش قدرت خرید خانوارهاست.چراکه افزایش نرخ ارز بهتدریج بر قیمت کالاهای وارداتی، مواد اولیه، تولید و خدمات تأثیر میگذارد و موج جدیدی از گرانی را ایجاد میکند. از سوی دیگر، افزایش قیمت ارز و طلا نگرانی مردم درباره حفظ ارزش پساندازهایشان را بیشتر میکند. در چنین شرایطی، خانوارها برای حفظ داراییهای خود با دشواری بیشتری مواجه میشوند و در نهایت، اقشار حقوقبگیر و کمدرآمد بیشترین آسیب را از این وضعیت متحمل خواهند شد.
چرا اقدامات مقطعی و دستوری نمیتوانند بهتنهایی بازار ارز و طلا را کنترل کنند؟
تجربه نشان داده است که برخوردهای کوتاهمدت و دستوری، بدون اصلاح مشکلات ساختاری اقتصاد، نمیتوانند ثبات پایدار ایجاد کنند. ممکن است چنین اقداماتی برای مدتی از شدت نوسانات بکاهند، اما اگر انتظارات تورمی، مشکلات عرضه ارز و نااطمینانی اقتصادی همچنان پابرجا باشند، بازار دوباره با التهاب مواجه خواهد شد.
از طرفی کنترل پایدار بازار نیازمند سیاستگذاری منسجم، شفافیت اقتصادی و اعتمادسازی است. نمیتوان با تصمیمات مقطعی انتظار داشت بازاری که تحت تأثیر متغیرهای متعدد اقتصادی قرار دارد، برای مدت طولانی در وضعیت باثبات باقی بماند.
نقش بانک مرکزی و دولت در مدیریت نابسامانی بازار چیست؟
بانک مرکزی و دولت مسئولیت مهمی در ایجاد ثبات و پیشبینیپذیر کردن بازار دارند. مدیریت نقدینگی، انضباط مالی، تقویت منابع ارزی، نظارت مؤثر بر معاملات و مقابله با فعالیتهای غیرشفاف باید در اولویت سیاستگذاری قرار گیرد.
همچنین سیاستهای ارزی باید روشن، قابل پیشبینی و هماهنگ باشند. تصمیمات متناقض و تغییرات مکرر در سیاستگذاری، میتوانند اعتماد فعالان اقتصادی را کاهش دهند و به تشدید نوسانات بازار منجر شوند چون اقتصاد بیش از هر چیز به ثبات در تصمیمگیری و اعتماد به سیاستهای اجرایی نیاز دارد.
آیا فعالیتهای سوداگرانه و سفتهبازی در افزایش قیمت ارز و طلا تأثیرگذار هستند؟
بله، در شرایطی که بازار با نااطمینانی و انتظارات تورمی مواجه است، فعالیتهای سوداگرانه میتوانند به تشدید نوسانات کمک کنند. البته نباید تمام مشکلات بازار را به این موضوع نسبت داد؛ زیرا سفتهبازی اغلب در بستری از بیثباتی اقتصادی و نبود اطمینان نسبت به آینده رشد میکند.
همچنین، برخورد با معاملات غیرقانونی، افزایش شفافیت و فراهم کردن فرصتهای امن و مولد سرمایهگذاری میتواند از شدت این فعالیتها بکاهد. با این حال، مقابله با دلالی زمانی اثربخش خواهد بود که همزمان، زمینههای اقتصادی شکلگیری آن نیز اصلاح شود.
برای بازگشت آرامش به بازار ارز و طلا چه اقداماتی ضروری است؟
بازگشت آرامش به بازار نیازمند اجرای یک برنامه جامع و هماهنگ اقتصادی است. دولت باید با کنترل تورم، اصلاح نظام بودجهای، تقویت تولید داخلی، افزایش درآمدهای ارزی و ایجاد ثبات در تصمیمگیریها، زمینه کاهش نااطمینانی را فراهم کند.
در کنار این اقدامات، اطلاعرسانی شفاف و پاسخگویی مسئولان نیز اهمیت فراوانی دارد. مردم باید نسبت به سیاستهای اقتصادی و چشمانداز بازار احساس اطمینان کنند. چراکه بدون اعتماد عمومی، حتی سیاستهای اقتصادی مناسب نیز ممکن است با محدودیت در اجرا و اثربخشی مواجه شوند.
هزینه بیثباتی را چه کسانی میپردازند؟
بازار ارز و طلا را باید آینهای از وضعیت کلی اقتصاد و میزان اعتماد عمومی به سیاستهای اقتصادی دانست. نمیتوان انتظار داشت با برخوردهای مقطعی، تصمیمات کوتاهمدت و وعدههای تکراری، آرامش پایدار به بازار بازگردد.
چه باید کرد؟
آنچه امروز ضرورت دارد، تصمیمگیری شجاعانه، مدیریت علمی، شفافیت در سیاستگذاری و پاسخگویی مسئولان است. بیثباتی اقتصادی صرفاً یک مسئله آماری یا نوسان در نمودار قیمتها نیست؛ بلکه پیامد مستقیم آن در سفره خانوارها، قدرت خرید مردم و امنیت اقتصادی جامعه نمایان میشود. در این میان، بیشترین فشار بر دوش کسانی است که نه امکان پوشش ریسکهای اقتصادی را دارند و نه درآمدشان متناسب با موج گرانیها افزایش پیدا میکند. واقعیت این است که هزینه تصمیمات نادرست و بیثباتی اقتصادی را مردم میپردازند؛ همان مردمی که کمترین نقش را در شکلگیری این وضعیت دارند.