تاریخ اقتصاد / قسمت دوازدهم
شگفتی مارکو پولو از پول کاغذی چین؛ اسکناس چگونه به اروپا رسید؟ + ویدیو
مارکو پولو، جهانگرد ایتالیایی، در سفر خود به چین با پدیدهای روبهرو شد که برای بسیاری از اروپاییان آن دوران عجیب و باورنکردنی به نظر میرسید: استفاده از کاغذ بهعنوان پول.
در قرن سیزدهم میلادی، زمانی که سکههای طلا و نقره همچنان نقش مهمی در مبادلات اقتصادی اروپا داشتند، در چین تحت فرمانروایی قوبلایخان، پول کاغذی مورد استفاده قرار میگرفت. حکومت چین از پوست درخت توت کاغذهایی تهیه میکرد و پس از مهر و تأیید رسمی، آنها را بهعنوان وسیله پرداخت در گردش قرار میداد.
مارکو پولو این تجربه را در سفرنامه خود ثبت کرد. توصیف او از نظام پولی چین، تصویری متفاوت از شیوه مبادلات اقتصادی در شرق را به اروپاییان ارائه میداد؛ جایی که ارزش پول صرفاً به فلز گرانبهای بهکاررفته در ساخت آن وابسته نبود، بلکه اعتبار حکومت نیز در پذیرش آن نقش داشت.
با این حال، باید توجه داشت که مارکو پولو مخترع پول کاغذی نبود. چین قرنها پیش از سفر او، استفاده از شکلهایی از پول کاغذی را آغاز کرده بود. اهمیت سفرنامه او بیشتر در معرفی این تجربه به مخاطبان اروپایی و آشنا کردن آنها با یکی از متفاوتترین نظامهای پولی زمان خود بود.
با وجود این آشنایی، اروپا هنوز مسیر طولانیای تا گسترش استفاده از اسکناس در پیش داشت. گذار از مبادلات مبتنی بر سکههای طلا و نقره به پول کاغذی، به تحولات دیگری در نظام مالی و شکلگیری نهادهای پولی و بانکی نیاز داشت.
اما بانکها چه نقشی در این تحول ایفا کردند و چگونه زمینه برای گسترش اسکناس در اروپا فراهم شد؟
در قسمت بعد، به سراغ تاریخچه پیدایش بانکها میرویم؛ نهادی که در تحول نظام پولی و شکلگیری شیوههای جدید پرداخت نقش مهمی ایفا کرد.