کاکایی ،کارشناس خودرو در گفتوگو با صفحه اقتصاد؛
بازار خودرو در عمیقترین رکود/ سرمایهها به طلا و مسکن پناه بردند
بازار خودرو که تابستان هر سال یکی از دورههای رونق خرید و فروش آن بود، این روزها با رکودی جدی مواجه است، رکودی که به گفته امیرحسن کاکایی، عضو هیات علمی دانشکده مهندسی خودرو دانشگاه علم و صنعت ایران، ریشه اصلی آن در کاهش قدرت خرید مصرفکنندگان و از سوی دیگر، کاهش جذابیت خودرو برای سرمایهگذاران است.
کاکایی گفت: اصلاح قیمت خودرو اگرچه باعث شد صفهای طولانی تقاضا برای خرید خودرو از بین برود، اما همزمان خودروهای تولیدی با قیمتهای بالاتری وارد بازار شدند و در نتیجه، این بازار دیگر برای سرمایهگذاری جذابیت سابق را ندارد.
این کارشناس معتقد است: در صورت پایان جنگ، بازار میتواند با تنوع بیشتر محصولات و تغییرات قیمتی مواجه شود، اما تا زمانی که قدرت خرید مردم ترمیم نشود، نمیتوان انتظار خروج سریع خودرو از رکود را داشت.
بازار خودرو در تابستان هم جان نگرفت
بازار خودرو در شرایطی وارد فصل تابستان شده که برخلاف سالهای گذشته، نشانههای چندانی از رونق معاملات دیده نمیشود. تابستان معمولاً یکی از مقاطع مهم خرید و فروش خودرو بود؛ دورهای که جابهجایی خانوارها، سفرها و افزایش تقاضای مصرفی میتوانست به تحرک بازار کمک کند. با این حال، امسال حتی این عامل سنتی نیز نتوانسته بازار را از رکود خارج کند.کاکایی در تشریح شرایط فعلی بازار خودرو، رکود را جدی و عمیق میداند و معتقد است مشکل اصلی در سمت تقاضا قرار دارد؛ یعنی بخش قابل توجهی از متقاضیان، حتی اگر نیاز واقعی به خودرو داشته باشند، توان خرید آن را ندارند.به بیان دیگر، بازار با پدیدهای مواجه است که در آن «نیاز» وجود دارد، اما «تقاضای مؤثر» شکل نمیگیرد. بسیاری از خانوارها ممکن است به خودرو نیاز داشته باشند، اما افزایش قیمت خودرو در کنار کاهش قدرت خرید باعث شده خرید برای آنها به تصمیمی بسیار سنگین تبدیل شود.مردم خودرو میخواهند، اما توان خرید ندارندیکی از مهمترین نکات مطرحشده از سوی کاکایی، تفاوت میان نیاز مردم و توان اقتصادی آنهاست.
بازار زمانی رونق میگیرد که مصرفکننده علاوه بر نیاز، توان مالی لازم برای خرید را نیز داشته باشد. در شرایط فعلی اما فاصله میان قیمت خودرو و قدرت خرید خانوارها افزایش پیدا کرده است.این مسئله باعث شده بخشی از متقاضیان خرید خودروی خود را به تعویق بیندازند و منتظر کاهش قیمت، افزایش درآمد یا مشخص شدن چشمانداز اقتصادی بمانند.در چنین شرایطی، حتی کاهش نسبی قیمت برخی خودروها نیز لزوماً به افزایش معاملات منجر نمیشود؛ زیرا مسئله اصلی بسیاری از خریداران، صرفاً گران یا ارزان بودن خودرو نیست، بلکه نداشتن نقدینگی کافی برای خرید است.سرمایهگذار هم از خودرو فاصله گرفته استرکود بازار فقط به مصرفکننده محدود نمیشود.
در سالهای گذشته، خودرو یکی از گزینههای سرمایهگذاری در اقتصاد ایران بود؛ اما اکنون جذابیت این بازار برای سرمایهگذاران کاهش یافته است.کاکایی معتقد است یکی از دلایل اصلی این اتفاق، پایین بودن نقدشوندگی خودرو است.
سرمایهگذار امروز فقط به افزایش احتمالی قیمت یک دارایی نگاه نمیکند؛ بلکه میخواهد بداند در صورت نیاز، با چه سرعتی میتواند سرمایه خود را نقد کند.در این شرایط، بخشی از سرمایهها به سمت بازارهایی مانند طلا و مسکن رفتهاند؛ بازارهایی که از نگاه سرمایهگذار، امکان حفظ ارزش دارایی و در برخی مقاطع نقدشوندگی بیشتری دارند.در نتیجه، خودرو از دو سمت تحت فشار قرار گرفته است؛ از یک طرف مصرفکننده قدرت خرید ندارد و از طرف دیگر، سرمایهگذار نیز انگیزه کافی برای ورود به بازار خودرو ندارد.
اصلاح قیمت، صف خرید را از بازار گرفت
کاکایی در تحلیل خود به یک تغییر مهم در بازار خودرو اشاره میکند؛ اصلاح قیمت خودرو باعث شد صفهای سنگین تقاضا برای خرید خودرو از بین برود.در دورهای، اختلاف شدید میان قیمت کارخانه و بازار آزاد باعث شده بود خودرو برای بسیاری از افراد نهتنها کالای مصرفی، بلکه یک فرصت سرمایهگذاری تلقی شود. همین اختلاف قیمت، انگیزه حضور دلالان و سرمایههای سرگردان را افزایش میداد.اما با اصلاح قیمتها و نزدیکتر شدن قیمت عرضه به واقعیتهای هزینه تولید، بخشی از این تقاضای غیرمصرفی از بازار خارج شد.این اتفاق از یک سو میتواند به شفافتر شدن بازار کمک کند؛ زیرا تقاضای سوداگرانه کاهش مییابد، اما از سوی دیگر، پیامد آن میتواند افت معاملات و عمیقتر شدن رکود باشد؛ بهخصوص زمانی که قدرت خرید مصرفکننده نیز پایین باشد.
تولید بیشتر، اما خودرو گرانتر
در طرف عرضه نیز شرایط چندان ساده نیست. ایرانخودرو و سایپا در تلاش برای افزایش تولید هستند، اما افزایش تولید به تنهایی به معنای رونق بازار نیست.اگر خودروها
ی بیشتری تولید و عرضه شوند، اما قیمت آنها برای بخش بزرگی از جامعه بالا باشد، افزایش عرضه الزاماً به افزایش معاملات منجر نمیشود.در واقع، مسئله امروز بازار خودرو فقط کمبود محصول نیست؛ مسئله مهمتر، نسبت میان قیمت خودرو و قدرت خرید مردم است.وقتی محصول با قیمت بالاتر وارد بازار میشود اما درآمد خانوار متناسب با آن رشد نکرده، طبیعی است که بخش قابل توجهی از مصرفکنندگان از بازار خارج شوند یا خرید خود را به آینده موکول کنند.
خودرو دیگر برای سرمایهگذاری جذاب نیست
این شرایط در نهایت یک نتیجه مهم برای بازار دارد: خودرو از یک دارایی جذاب برای سرمایهگذاری به کالایی تبدیل شده که خرید آن بیشتر به نیاز واقعی وابسته است.برای سرمایهگذار، خودرویی جذاب است که بتواند در مدت کوتاه افزایش قیمت داشته باشد و در صورت نیاز نیز به سرعت به پول نقد تبدیل شود. وقتی بازار با رکود معاملات مواجه باشد، حتی افزایش احتمالی قیمت نیز الزاماً برای سرمایهگذار جذابیت ایجاد نمیکند.به همین دلیل، سرمایههای سرگردان ترجیح میدهند به سمت بازارهایی حرکت کنند که از نگاه آنها امکان نقدشوندگی و حفظ ارزش بیشتری دارند.
اگر جنگ تمام شود، بازار خودرو چه میشود؟
یکی از بخشهای قابل توجه تحلیل کاکایی، چشمانداز بازار پس از پایان جنگ است.به اعتقاد او، اگر جنگ به شکلی پایان پیدا کند که فضای اقتصادی و تجاری کشور تغییر کند، بازار خودرو نیز میتواند با شرایط تازهای روبهرو شود. یکی از نخستین پیامدهای احتمالی، افزایش تنوع محصولات و تغییر در ساختار عرضه خواهد بود.در چنین شرایطی، ورود محصولات جدید، تغییر در سیاست واردات، افزایش رقابت و تغییر انتظارات مردم میتواند معادلات بازار را دگرگون کند.اما این به معنای پایان فوری رکود نیست. حتی با افزایش تنوع خودرو، اگر قدرت خرید مردم همچنان پایین باشد، بازار نمیتواند به سرعت به رونق پایدار برسد.بنابراین متغیر تعیینکننده برای آینده بازار، فقط تعداد خودروهای موجود در بازار نیست؛ قدرت خرید مردم و امکان تأمین مالی خرید خودرو نیز اهمیت تعیینکننده دارد.
بازار خودرو در انتظار قدرت خرید
آنچه از تحلیل کاکایی میتوان دریافت این است که بازار خودرو امروز با یک تناقض روبهروست: از یک سو تولیدکنندگان به دنبال افزایش تولید هستند و از سوی دیگر، بخش بزرگی از جامعه توان جذب این تولید را ندارد.از طرفی، اصلاح قیمتها باعث شده تقاضای سوداگرانه و صفهای خرید گذشته کاهش پیدا کند و از طرف دیگر، قیمت بالاتر خودرو قدرت خرید مصرفکننده را محدود کرده است.نتیجه این دو اتفاق، بازاری است که نه آن صفهای سنگین گذشته را دارد و نه معاملات پررونق سالهای قبل را.در چنین شرایطی، حتی فصل سنتی رونق بازار نیز نتوانسته موتور معاملات را روشن کند.
رکود خودرو، محصول یک مشکل نیست
بازار خودرو برای خروج از این وضعیت به یک عامل واحد نیاز ندارد. افزایش تولید، بهبود کیفیت، تنوع محصولات، اصلاح قیمت، افزایش قدرت خرید، ثبات اقتصادی و ایجاد چشمانداز روشن برای سرمایهگذاری همگی در تعیین آینده بازار نقش دارند.کاکایی با اشاره به شرایط فعلی بازار، عملاً بر این نکته تأکید دارد که وقتی مصرفکننده پول کافی برای خرید ندارد و سرمایهگذار نیز خودرو را دارایی مناسبی برای نگهداری سرمایه نمیداند، رکود میتواند ادامهدار باشد.بنابراین اگر قرار است بازار خودرو در ماههای آینده از رکود خارج شود، صرفاً افزایش تیراژ تولید کافی نیست؛ باید شرایطی ایجاد شود که مردم توان خرید پیدا کنند و در عین حال، سرمایهگذاری در صنعت نیز به تولید اقتصادی و رقابتپذیر منجر شود.در غیر این صورت، ممکن است بازار با خودروهای بیشتر اما خریداران کمتر مواجه باشد؛ تصویری که نشان میدهد بحران امروز خودرو بیش از آنکه بحران تعداد خودرو باشد، بحران قدرت خرید، نقدینگی و اعتماد به آینده بازار است.
نظر شما