مرتضی افقه در برنامه " گفتمان اقتصادی" (بخش سوم):
ادامه روند فعلی، صنعت نفت را در مسیر افول قرار میدهد / اصلاح حکمرانی مهمتر از تزریق سرمایه است
مرتضی افقه استاد دانشگاه و کارشناس اقتصادی با تاکید بر اینکه آینده صنعت نفت ایران بیش از آنکه به کمبود منابع مالی یا فناوری وابسته باشد، به کیفیت حکمرانی و نظام تصمیمگیری گره خورده است، هشدار داد که در صورت تداوم روند فعلی، نه تنها چشمانداز روشنی پیش روی صنعت نفت وجود ندارد، بلکه کشور با بحرانهای عمیقتری نیز مواجه خواهد شد. مرتضی افقه معتقد است حتی رفع تحریمها و پایان تنشهای خارجی نیز بدون اصلاح ساختارهای مدیریتی و حکمرانی، تنها بازتولید چرخه وابستگی اقتصاد به نفت خواهد بود.
مرتضی افقه در ادامه گفتگو و در پاسخ به این پرسش که اگر روند فعلی حکمرانی، انتصابات و سرمایهگذاری در صنعت نفت ادامه پیدا کند، آینده پنج ساله این صنعت چگونه خواهد بود، ابتدا به پیششرطهای خروج اقتصاد ایران از وضعیت کنونی اشاره کرد.
وی گفت برای قرار گرفتن کشور در مسیر توسعه، مجموعهای از پیشنیازهای فوری وجود دارد که مهمترین آنها پایان جنگ، خروج از وضعیت «نه جنگ و نه صلح»، رفع کامل تحریمها در حوزه کالا، خدمات، مبادلات مالی، بانکی و FATF و همچنین کاهش تنشهای منطقهای و بینالمللی است.
این استاد دانشگاه تاکید کرد که در فضای نااطمینانی و تنش، هیچ سرمایهگذار داخلی یا خارجی حاضر به سرمایهگذاری نخواهد بود و تحقق این شرایط، لازمه آغاز رونق اقتصادی است.
ریشه بحران نفت، در داخل کشور است
افقه در ادامه تصریح کرد که حتی اگر تمامی محدودیتهای خارجی نیز برطرف شود، مشکلات اصلی صنعت نفت همچنان پابرجا خواهد ماند؛ زیرا ریشه این مشکلات در ساختارهای داخلی و نظام حکمرانی کشور قرار دارد.
به گفته وی، رفع تحریمها تنها موانع بیرونی را کنار میزند، اما ساختارهای ناکارآمد و آنچه او «ضد توسعه و ضد تولید» توصیف کرد، همچنان مانع اصلی پیشرفت خواهند بود.
وی با استفاده از یک تشبیه گفت: همانطور که نمیتوان در زمین شور محصول کاشت، بدون اصلاح ساختارهای مدیریتی و حکمرانی نیز امکان توسعه پایدار صنعت نفت وجود ندارد.
وابستگی دوباره به نفت؛ خطری که همچنان پابرجاست
این اقتصاددان هشدار داد که حتی در صورت افزایش صادرات نفت و جذب سرمایه برای احیای چاههای نفت، اگر اصلاحات ساختاری انجام نشود، اقتصاد ایران دوباره به درآمدهای نفتی وابسته خواهد شد؛ وابستگیای که کشور را در برابر هر شوک خارجی یا حتی تغییرات آینده بازار جهانی انرژی آسیبپذیر میکند.
افقه افزود در چنین شرایطی، با بازگشت تحریمها یا کاهش تقاضای جهانی برای نفت در اثر ظهور انرژیهای جایگزین، اقتصاد ایران بار دیگر به نقطه بحرانی امروز بازخواهد گشت.
سرمایه انسانی وجود دارد؛ مشکل، نحوه انتخاب مدیران است
افقه در بخش دیگری از این گفتوگو، سرمایه انسانی را یکی از ظرفیتهای مهم کشور دانست و گفت ایران طی دهههای گذشته نیروهای متخصص فراوانی در صنعت نفت و سایر بخشها تربیت کرده است.
وی تاکید کرد حتی بسیاری از متخصصانی که به خارج از کشور مهاجرت کردهاند، همچنان علاقهمند به خدمت به ایران هستند، اما به دلیل فراهم نبودن بستر مناسب، امکان استفاده از ظرفیت آنها وجود ندارد.
به اعتقاد این استاد دانشگاه، مسئله اصلی کمبود نیروی متخصص نیست، بلکه نحوه انتخاب، انتصاب و بهکارگیری مدیران کارآمد است.
اصلاح حکمرانی؛ مهمترین اولویت صنعت نفت
این کارشناس اقتصادی در پاسخ به این پرسش که میان توسعه میادین مشترک، جذب سرمایه و فناوری، اصلاح ساختار بازرگانی یا تربیت مدیران حرفهای، کدام اولویت بیشتری دارد، تاکید کرد که اصلاح ساختارهای مدیریتی و حکمرانی نفت، مهمترین اولویت است.
وی گفت زمانی که مدیریت کارآمد، آیندهنگر و متخصص بر صنعت نفت حاکم باشد، خود میتواند درباره ضرورت جذب سرمایه خارجی، انتقال فناوری، توسعه میادین یا سایر نیازهای صنعت تصمیمهای درست اتخاذ کند.
افقه همچنین اصلاح حکمرانی صنعت نفت را وابسته به اصلاحات گستردهتر در ساختار کلان حکمرانی کشور دانست.
ادامه روند فعلی، نفت را وارد مسیر افول میکند
این استاد دانشگاه در جمعبندی سخنان خود نسبت به آینده صنعت نفت در صورت ادامه روند موجود هشدار داد و گفت افق روشنی برای این صنعت قابل تصور نیست.
وی با بیان اینکه تداوم وضع موجود به معنای حفظ شرایط فعلی نخواهد بود، تاکید کرد اگر سرمایهگذاریهای لازم انجام نشود و ساختارهای مدیریتی و حکمرانی اصلاح نشوند، صنعت نفت به سمت افول حرکت خواهد کرد و کشور با بحرانهای اقتصادی جدیتری روبهرو میشود.
رسانهها میتوانند زمینه اصلاح را فراهم کنند
افقه در ادامه این گفتوگو با قدردانی از نقش رسانهها، تاکید کرد فعالیت رسانهای و روشنگری درباره مشکلات موجود میتواند در اصلاح رویههایی که کشور را به وضعیت فعلی رساندهاند، نقش مؤثری ایفا کند.
نظر شما