ماجرای مجوز پرورش و کشتار تک‌سمیان چیست؟ + توضیح رئیس دامپزشکی
انتشار نامه‌ای درباره سازوکار پرورش و کشتار تک‌سمیان در روزهای اخیر حاشیه‌هایی ایجاد کرده است؛ رئیس سازمان دامپزشکی درباره این موضوع و وضعیت مجوز چنین فعالیتی توضیحاتی ارائه کرد.
صفحه اقتصاد - وحید صالحی در نشست خبری روز دامپزشک، در پاسخ به پرسشی درباره نامه منتشرشده پیرامون ایجاد سازوکار پرورش و کشتار تک‌سمیان، گفت: مکاتبه انجام‌شده صرفاً به بیان پیش‌نیازها و الزامات این فرایند مربوط بوده و به معنای صدور مجوز یا تدوین دستورالعمل اجرایی نیست.
او همچنین در پاسخ به پرسشی درباره واردات یک کالا، با بیان اینکه اگر تولید داخلی بتواند نیاز کشور را تأمین کند باید از آن حمایت شود، اظهار کرد: اگر بتوانیم ۷۰ تا ۸۰ درصد نیاز را در داخل تولید کنیم، سیاست‌گذاری باید به‌گونه‌ای باشد که تولید داخلی تقویت و وابستگی به واردات کمتر شود. موضوع مطرح‌شده را بررسی مجدد می‌کنیم و اگر امکان تأمین نیاز در داخل وجود داشته باشد، باید برای جلوگیری از خروج ارز اقدام شود.
هنوز دستورالعملی برای پرورش تک‌سمیان تدوین نشده است
صالحی با اشاره به سابقه پیگیری این موضوع گفت: حدود سال‌های ۱۳۹۵ و ۱۳۹۶، یکی از دامداران برای راه‌اندازی واحد پرورش تک‌سمیان و صادرات گوشت حاصل از آن به سازمان دامپزشکی مراجعه کرد. از آن زمان، متقاضیان دیگری نیز این موضوع را پیگیری کرده‌اند و بیشتر درخواست‌ها با هدف صادرات مطرح شده است.
به گفته او، در سال گذشته نیز متقاضیانی از سه استان برای ایجاد واحد پرورش و کشتارگاه بهداشتی و مجاز با هدف استحصال، بسته‌بندی و صادرات گوشت این دام‌ها پیگیر موضوع بودند. سازمان دامپزشکی نیز برای تعیین فرایند کار، با وزارت جهاد کشاورزی و دستگاه‌های مرتبط مکاتبه کرده است.
رئیس سازمان دامپزشکی کشور با اشاره به پیگیری‌های شرعی پیشین در این زمینه گفت: در سال ۱۳۹۸ یکی از دامپزشکان درباره تولید شیر و گوشت تک‌سمیان استفتا کرده بود و پاسخی دریافت شد مبنی بر اینکه اگر این فعالیت با مجوزهای قانونی انجام شود و هنگام فروش نیز نوع دام به اطلاع مشتری برسد، از نظر شرعی اشکالی ندارد. سازمان دامپزشکی باید در صورت پیشبرد چنین فعالیتی، الزامات بهداشتی آن را نیز مشخص کند.
او تأکید کرد: در حال حاضر در کشور واحد مجاز پرورش تک‌سمیان یا کشتارگاه مجاز برای استحصال گوشت آن‌ها نداریم. همچنین شیوه‌نامه، دستورالعمل یا برنامه اجرایی مشخصی برای صدور مجوز این فعالیت تدوین نشده است. متقاضیانی درباره امکان تولید این محصولات پرس‌وجو کرده‌اند، اما تاکنون درخواستی برای بازدید و ارزیابی زمین با هدف احداث واحد دریافت نشده است.
صالحی افزود: نامه منتشرشده در فضای مجازی، ابلاغ یک شیوه‌نامه یا سیاست اجرایی نبود؛ بلکه درباره سازوکارها و پیش‌نیازهایی بود که برای چنین فعالیتی باید در نظر گرفته شود. اگر متقاضیان بتوانند ضوابط بهداشتی سازمان دامپزشکی را رعایت کنند و واحدی مطابق این استانداردها بسازند، امکان بررسی درخواست و صدور مجوز وجود خواهد داشت؛ اما فعلاً دستورالعمل مشخصی برای این کار نداریم.
نظارت بهداشتی باید از پرورش تا عرضه ادامه داشته باشد
رئیس سازمان دامپزشکی کشور با تأکید بر ضرورت نظارت کامل بر تولید احتمالی این محصولات گفت: اگر چنین کالایی در کشور تولید شود، باید پرورش دام، مصرف خوراک و دارو، واکسیناسیون، درمان، حمل‌ونقل، کشتار و بسته‌بندی آن تحت نظارت بهداشتی باشد. محصول نیز باید در واحد بسته‌بندی مجاز آماده‌سازی و با برچسب‌گذاری شفاف عرضه شود.
او افزود: یکی از موضوعات مهم برای سازمان، نحوه نشانه‌گذاری و برچسب‌گذاری محصول است تا در فرایند حمل‌ونقل و عرضه با سایر کالاها مخلوط نشود و نوع محصول برای خریدار روشن باشد. این الزامات، چه برای محصولی که در داخل مصرف می‌شود و چه برای محصول صادراتی، باید رعایت شود.
صالحی با بیان اینکه سازمان دامپزشکی بر سلامت غذایی جامعه نظارت دارد، گفت: واحد غیرمجازی در کشور برای تولید این گوشت وجود ندارد. در صورت مشاهده تولید یا عرضه غیرمجاز، پرونده تشکیل و برخورد قانونی انجام می‌شود. شهروندان نیز می‌توانند گزارش‌ها و شکایت‌های خود را از طریق شماره ۱۵۲ سازمان دامپزشکی اعلام کنند.
سامانه ردیابی، جابه‌جایی کالاهای تحت پوشش دامپزشکی را ثبت می‌کند
صالحی در پاسخ به پرسشی درباره شناسنامه‌دار شدن محصولات کشاورزی و دامی، گفت: سازمان دامپزشکی از نخستین دستگاه‌هایی بوده که استفاده از سامانه‌ها و نرم‌افزارها را برای شناسایی و ردیابی کالاهای تحت پوشش خود در دستور کار قرار داده است.
او با اشاره به سامانه «تریس» توضیح داد: اطلاعات مربوط به مبدأ و مقصد جابه‌جایی، حمل‌ونقل و نگهداری کالاهای مرتبط با دامپزشکی در این سامانه ثبت می‌شود. این کالاها در پنج گروه اصلی شامل دام زنده، فرآورده‌های خام دامی، نهاده‌های خوراک دام، دارو و واکسن و مواد بیولوژیک، سموم و تجهیزات مرتبط با دامپزشکی قرار می‌گیرند.
به گفته رئیس سازمان دامپزشکی کشور، برای جابه‌جایی کالاهای مشمول این فرایند، باید اطلاعاتی از جمله مشخصات مبدأ و مقصد، مالک و تحویل‌گیرنده، وسیله حمل، تعداد و نوع کالا و الزامات بهداشتی ثبت شود.
او افزود: دام زنده در همه گروه‌ها، از جمله در واردات، صادرات، حمل‌ونقل داخلی و ترانزیت، تحت نظارت دامپزشکی قرار دارد. فرآورده‌های خام دامی نیز مشمول فرایند شناسایی و ردیابی هستند. درباره نهاده‌های دامی، با توجه به سهم واردات در تأمین آن‌ها، الزامات بهداشتی ورود و جابه‌جایی از طریق سامانه‌های دامپزشکی پیگیری می‌شود.
صالحی با اشاره به اتصال سامانه‌های دامپزشکی به سامانه سازمان راهداری و حمل‌ونقل جاده‌ای گفت: صدور بارنامه برای جابه‌جایی این کالاها به رعایت فرایندهای دامپزشکی و تأیید وسیله حمل وابسته است؛ همچنین خودرو باید از سوی دامپزشکی برای حمل کالای موردنظر تأیید شده باشد.
۲۷ هزار تن از مرغ‌های ذخیره‌شده مجوز مصرف نگرفت
صالحی در پاسخ به پرسشی درباره سرنوشت مرغ‌های منجمد ذخیره‌شده گفت: شرکت پشتیبانی امور دام پیش از آغاز جنگ حدود ۲۰ هزار و ۵۰۰ تن مرغ منجمد برای تنظیم بازار ذخیره کرده بود و به‌دلیل شرایط بازار و کاهش قیمت مرغ، امکان عرضه سریع همه ذخایر فراهم نشد. از این میزان، حدود ۱۵ هزار تن پیش از پایان تاریخ مصرف به بازار عرضه و مصرف شد و نزدیک به ۵۴۰۰ تن باقی ماند که در آن زمان یک تا سه ماه از تاریخ مصرف آن‌ها باقی بود. این محموله‌ها پس از برگزاری چند نشست کارشناسی و بازنگری در تصمیم‌ها، تحت آزمایش قرار گرفتند تا نوع مصرفشان بر اساس نتایج بررسی‌ها تعیین شود.
مرغ‌های باقی‌مانده به بازار خرده‌فروشی نرفت
رئیس سازمان دامپزشکی کشور تأکید کرد: بر اساس گزارش‌ها و مستندات موجود، مرغ‌های باقی‌مانده برای عرضه مستقیم در واحدهای خرده‌فروشی به بازار فرستاده نشدند، بلکه بخشی از آن‌ها پس از تأیید سلامت برای استفاده در فرآورده‌های گوشتی حرارت‌دیده به مراکز و واحدهای مجاز ارسال شدند. در این واحدها، ورود، نگهداری و فرایند تولید زیر نظر مسئولان فنی دامپزشکی و سازمان غذا و دارو انجام می‌شود. فرایند حرارتی در تولید برخی فرآورده‌ها با هدف کاهش خطر عوامل بیماری‌زا به کار می‌رود.
صالحی درباره نتایج آزمایش‌ها گفت: از محموله‌های بررسی‌شده، ۱۵ تن از نظر سالمونلا نتیجه مثبت داشت و برای معدوم‌سازی آن حکم قضایی دریافت شد. ۱۲ تن دیگر نیز به دلایل دیگری، از جمله عدم انطباق برخی شاخص‌های بهداشتی، اجازه مصرف در هیچ‌یک از انواع فرآورده‌ها را نگرفت. در مجموع، ۲۷ تن از این محموله‌ها مجوز مصرف دریافت نکردند.
او با اشاره به سازوکار خرید شرکت پشتیبانی امور دام اظهار کرد: خرید این شرکت از تولیدکنندگان مشروط به سلامت کالا است و در صورت تأیید نشدن بخشی از محموله، باید کالای جایگزین تحویل شود. از وضعیت نهایی معدوم‌سازی همه این اقلام اطلاع دقیقی وجود ندارد، اما این فرایند تحت نظارت قرار دارد.
استانداردهای بهداشتی صادرات نباید کاهش یابد
رئیس سازمان دامپزشکی کشور در بخش دیگری از سخنانش، با اشاره به ضرورت حفظ استقلال این سازمان در نظارت‌های بهداشتی گفت: سازمان دامپزشکی دستورالعمل‌ها و آیین‌نامه‌های سختگیرانه‌ای دارد و برای کمک به دستگاه‌ها یا فعالان بخش خصوصی در فروش کالا، از وظایف نظارتی خود عدول نمی‌کند.
صالحی افزود: کشورها برای واردات محصولات، الزامات بهداشتی متفاوتی دارند؛ برخی تابع ضوابط اتحادیه‌های اقتصادی یا پروتکل‌های اختصاصی هستند و برخی نیز الزام‌های مشخصی ندارند. با این حال، در صادرات به کشورهایی که الزامات بهداشتی مشخصی ندارند نیز نباید استانداردهای داخلی رعایت‌شده برای مصرف همان کالا در کشور کاهش یابد. کالاهایی که در داخل کشور مصرف می‌شوند باید استانداردهای ملی و الزامات دستگاه‌های مسئول، از جمله سازمان دامپزشکی و سازمان غذا و دارو، را رعایت کنند و کالای صادراتی نیز نباید از این حداقل‌های بهداشتی پایین‌تر باشد.
