نقشه جدید آمریکا؛ از بحران آفرینی ارزی با امارات تا شکار ترانزیتی ایران در دام عمان

بعد از جنگ و به هم خوردن رابطه ایران و امارات، عمان به مرکز ترانزیت کالا برای ایران تبدیل شده است. طبق اطلاعات رسیده به فارس این احتمال وجود دارد که عمان برای دریافت اجازه از آمریکا برای انجام تراکنش‌های بانکی تجارت ایران اقدام کند.پیش از این امارات برای کمک به تسویه تجارت ایران و انجام نقل و انتقالات بانکی تجار ایرانی از آمریکا اجازه گرفته بود.با تشدید تحریم‌ها و محدود شدن ارتباط بانک‌های ایرانی با بانک‌های اروپایی، تجار ایرانی شروع به استفاده از شرکت‌های پوششی ثبت شده در امارات برای خرید کالا و انجام تسویه مالی کردند. از آن زمان امارات به یکی از شرکای اصلی تجارت ایران تبدیل شد.طبق آمارهای گمرک در سال‌‎هایی که فشار تحریم‌های آمریکا بیشتر شده میزان واردات از امارات نیز رشد داشته است، چنانکه حجم واردات ایران از امارات از ۶ میلیارد دلار در سال ۹۷ به ۲۰ میلیارد دلار در سال ۱۴۰۳ رسید.این اتفاق در زمان تشدید تحریم‌های سازمان ملل در سال‌های ۸۹ و ۹۰ نیز رخ داده است.

 

اقتصاددان مجید شاکری می‌گوید که «آمریکا آگاه بود و عمداً فضا را برای کار در امارات باز نگه داشت تا از آن برای اختلال در سیاست خارجی و سیاست‌های داخلی ایران استفاده کند.» شاکری معتقد است که آمریکا در لحظات حساس، از وابستگی ایران به درهم امارات به عنوان ابزار کنترل رفتار استفاده می‌کرد. چنانکه در بهار سال ۱۳۹۷ با ایجاد مشکل و محدود کردن کل تسویه ایران در دو حساب، نقش مهمی در فشار ارزی به ایران داشت.در بهار سال ۱۳۹۸ نیز امارات همراه با فشار آمریکا به ایران در شب اعلام سپاه به عنوان یک گروه تروریستی، درهم‌کاران ایران در امارات را دستگیر کرد.

یک منبع آگاه در اتاق بازرگانی گفت که اسفندماه سال گذشته نیز آمریکا با ایجاد اخلال برای رسیدن ارز به ایران از طریق حساب‌های امارات زمینه اعتراضات و بعد اغتشاشات دی‌ماه را کلید زد. با وجود این رئیس اسبق سازمان توسعه تجارت علیرضا پیمان پاک معتقد است که به دلیل استقراری که تجار ایرانی در امارات پیدا کرده بودند و همچنین سودی که از تغییر مبدا واردات روی نرخ ارز می‌گرفتند، حاضر نبودند از راه‌های جایگزین استفاده کنند. این در حالی است که به گفته مدیر اندیشکده اقتصاد مقاومتی محمد‌ امینی‌رعیا طبق محاسبات انجام شده در این اندیشکده حدود ۶۰ درصد تجارت ایران می‌تواند به صورت دو جانبه و بدون تغییری در ساختار تجاری، با کشورها تسویه شود.این یعنی اگر قبلا کالا از چین وارد امارات و بعد از طریق امارات به ایران وارد و پول آن تسویه می‌شد، بدون ورود به امارات مستقیم به ایران آمده و با طرف چینی تسویه صورت بگیرد. به گفته امینی‌رعیا ایران در طولانی مدت ایران باید به سمت تطبیق نقشه ارزی و تجاری حرکت کند. به این مفهوم که به کشورهایی که صادرات بیشتری دارد از همان کشورها واردات بیشتری نیز انجام بدهد و بالعکس. با این اقدام تجارت ایران از تحریم و نتایج آن مصون می‌شود.